De batterij staat al op de oprit

Jesse Frederik, correspondent economie bij De Correspondent, publiceerde vandaag De groene revolutie gaat sneller dan gepland, want niemand hield zich aan het plan. Ik heb het twee keer gelezen. Het is het beste stuk over de energietransitie dat ik dit jaar las, en het gaat over precies het terrein waar wij elke dag op werken. Lees het hele stuk, met de foto's van Kadir van Lohuizen. Hieronder vat ik het kort samen en laat ik zien wat wij erbij zien.

Het plan van 2010

Frederik begint bij TenneT. In 2010 schetste de netbeheerder het groenste scenario dat hij kon bedenken. In 2030 zouden we op waterstof rijden, stroom maken met mini-gascentrales in de kelder en energie opslaan in zoutkoepels. Zonnepanelen kregen 4 gigawatt. Batterijen kwamen er niet in voor.

Het liep anders. Eind 2025 lag er in Nederland 29 gigawatt aan zonnepanelen. In 2025 werden bijna een kwart miljoen (semi-)elektrische auto's verkocht, en één nieuwe waterstofauto. Het groenste scenario bleek te voorzichtig. En het gokte op de verkeerde techniek.

Product of project

Zijn verklaring is eenvoudig. Een zonnepaneel, een warmtepomp of een elektrische auto is een product. Je koopt het zelf, op je eigen moment, en niemand hoeft op jou te wachten. Elke fabriek leert van het vorige exemplaar, dus het volgende wordt goedkoper.

Een windpark op zee, een warmtenet of een kerncentrale is een project. Dat vraagt duizenden besluiten in de juiste volgorde: onderzoek, vergunningen, schepen, kabels, een transformator die nog niet geleverd is. Eén schakel die hapert, en de rest wacht.

De cijfers in zijn stuk zijn hard. Het kabinet mikte in 2022 op 21 gigawatt wind op zee in 2030. Het PBL rekent nu op zo'n 9,5. Van de half miljoen extra woningen op een warmtenet worden het er volgens het PBL zo'n 70.000. Kerncentrale Flamanville kostte 13,2 miljard euro in plaats van 3,79 miljard en leverde twaalf jaar later dan gepland stroom.

Zwart-wit is het niet. Groter is vaak goedkoper, dus windmolens groeien met reden. En sommige megaprojecten blijven nodig.

Het net is het megaproject dat overblijft

Het grootste project is het stroomnet. Juist de producten die zo hard gaan, de laadstations, warmtepompen en zonnepanelen, maken het net vol. Een nieuw hoogspanningsstation kost volgens TenneT gemiddeld tien jaar, waarvan acht aan procedures.

Maar het net is alleen vol op een paar piekmomenten per jaar. Daar bestaat weer een product voor: de batterij. Die werd sinds 2015 bijna vijf keer goedkoper, terwijl hoogspanningslijnen vier keer duurder werden. Frederik verwacht dat de batterij een deel van de netverzwaring overbodig maakt.

Wat wij zien: thuisladen volgt de zon

Die batterij staat al op de oprit. Een elektrische auto heeft een accu die vele keren groter is dan een thuisbatterij aan de muur. En hij doet al wat Frederik hoopt.

We maten per uur hoeveel stroom onze particuliere klanten laden, op de meterstanden van het laadstation zelf. Van 5 tot en met 18 oktober 2026:

Moment	Aandeel van de geladen kWh
10:00 tot 16:00	34,8%
17:00 tot 21:00 (avondpiek)	18,4%
23:00 tot 07:00	28,4%
Drukste uur: 13:00	7,6%
Ter vergelijking: 18:00	4,8%

Om één uur 's middags laden onze klanten ruim anderhalf keer zoveel als om zes uur 's avonds. De avondpiek, het moment waarop het net het zwaarst belast is, valt niet op. Vier uur van de 24 is 16,7%, en de avondpiek komt op 18,4%.

Dat is oktober, met korte dagen en weinig zon. Toch ligt de piek in het midden van de dag.

Niemand heeft dat gepland

Geen netbeheerder vroeg erom en er is geen routekaart voor. Het zijn losse keuzes van mensen thuis. In september zagen we al waar het verschil zit: huishoudens met een dynamisch contract laden het meest rond 12:00, huishoudens zonder om 17:00. Zonnepanelen alleen verschuiven niets. Een prijs die per uur verandert wel.

Dat is precies het patroon uit het stuk van Frederik. Duizenden kleine besluiten tellen sneller op dan één groot plan. Niemand hoeft op een ander te wachten. Wie per uur betaalt, laadt als de zon schijnt.

Beloon wie het probleem oplost

Frederik eindigt met een les voor de politiek: beloon wie het probleem oplost, en maak ruimte als de oplossing sneller komt dan gepland.

Bij thuisladen gebeurt dat sinds 1 januari 2026. Elke kWh die de MID-meter in je laadstation meet, levert ERE's (Emissiereductie-eenheden) op. Brandstofleveranciers moeten die kopen om hun verplichting te halen. Geen subsidieloket en geen routekaart, gewoon een vergoeding per gemeten kWh. Wij boeken je laadsessies in en betalen elk kwartaal uit.

Twee dingen die mensen hierover denken

"Laad ik op mijn eigen zonnepanelen, dan krijg ik meer ERE's." Nee. Voor huishoudens rekent de regeling met het gemiddelde hernieuwbare aandeel van het net: 50,5% in 2026. Of je om één uur 's middags laadt of om één uur 's nachts, een kWh levert evenveel ERE's op. Wat wel verschilt, is wat je voor die kWh betaalt.

"Ik geef een schatting van mijn kWh per jaar door." Nee. Je boekt in wat de meter meet, laadsessie voor laadsessie. Een schatting telt nergens voor. Daarom kunnen wij ook per uur laten zien wanneer er geladen wordt.

2027

Wij zien elke week hoe hard dit gaat. Ik denk dat 2027 het jaar van de omslag wordt. Het eerste volle jaar waarin thuisladen, zonnestroom en de batterij op de oprit voor veel mensen gewoon samenvallen. Niet omdat iemand het zo plande, maar omdat het goedkoper is.

Frederik sluit af met twee mannen in een busje die een megaproject inhalen. Bij thuisladen zijn het een installateur die een laadstation ophangt en een rijder die één keer koppelt.

Zo is er gemeten

We namen 8.000 laadsessies van particuliere klanten, gestart tussen 5 en 18 oktober 2026, via laadstations die rechtstreeks met OCPP aan Joulo gekoppeld zijn. Per laadsessie keken we naar de meterstanden van het laadstation en telden we de geladen kWh per uur, in Nederlandse tijd. Een sprong van meer dan 50 kWh tussen twee meterstanden is geen laden, maar een teller die opnieuw begint. Die lieten we weg. Stappen met een gat van twintig minuten of meer lieten we ook weg, omdat we dan niet precies weten in welk uur de stroom viel. Dat was 0,3% van de stroom. Verdeel je die over de uren van het gat, dan schuift geen enkel cijfer meer dan 0,1 procentpunt. Laadstations die via de cloud van het merk gekoppeld zijn, geven geen meterstanden per uur door. Die zitten niet in deze meting. Zakelijke klanten en VvE's ook niet: een laadstation bij een kantoor laadt overdag om een andere reden.